Europees Talenlabel

Het Europees Talenlabel is een initiatief van de Europese Commissie ter bevordering van het vreemdetalenonderwijs in de lidstaten van de Europese Unie. Het werd voor het eerst uitgereikt in 1998.

In Vlaanderen wordt het Europees Talenlabel jaarlijks uitgereikt door Epos vzw. Dankzij deze prijzen kan Epos innovatieve initiatieven uit Vlaanderen op het vlak van talen identificeren en extra onder de aandacht brengen. Deze prijzen geven niet alleen erkenning aan hetgeen mensen en organisaties ondernemen rond talen, het is ook de bedoeling dat de genomineerden en de prijswinnaars inspiratie bieden aan iedereen die bezig is met het leren van talen en taaldiversiteit. Onze promotie richt zich dan ook tot beleidsmakers, onderzoekers en mensen uit de praktijk – niet alleen in Vlaanderen maar door het Europese karakter van deze wedstrijd in heel Europa. De criteria om de winnaars te bepalen, werden vastgelegd door de Europese Commissie; Vlaanderen voegde er 3 Vlaamse prioriteiten aan toe.

Meer info vind je op de Europese site van het Europees Talenlabel.

Het thema voor 2019: Taaldiversiteit op school omarmen en ondersteunen

Het aantal leerlingen in Europa met een andere moedertaal dan de onderwijstaal neemt toe. Uit gegevens blijkt dat lesgeven in de moedertaal van jonge leerlingen essentieel is om hen een sterke eerste start in het onderwijs te geven. Vaardigheden die in de ene taal worden ontwikkeld zijn immers overdraagbaar naar een andere, op voorwaarde dat er voldoende blootstelling is aan beide talen en de motivatie om te leren voldoende groot is.

Scholen die taalkundige en culturele diversiteit omarmen en integratie ondersteunen, hebben een positief effect op het leervermogen van alle kinderen. Scholen waar kinderen sneller worden ondergedompeld in gewone klassen zullen betere kansen bieden voor cultureel bewustzijn en waardering van diversiteit via onderwijzen en leren.

Daarnaast kunnen meertalige benaderingen in klassen van jongs af aan gunstig zijn voor het leervermogen van alle kinderen, ongeacht hun achtergrond. Uit een recente studie van de Commissie blijkt dat, terwijl leerlingen vaak een internationale achtergrond hebben en velerlei talen spreken, de leerkrachten in de meeste Europese landen nog altijd veelal monocultureel zijn en diversiteit daarom vaak een uitdaging is in de klas. Talen zijn maar één aspect van diversiteit; ze zijn echter cruciaal: leren is een diep linguïstisch proces.

Alle leerprocessen komen in gevaar als leerlingen geen goed begrip hebben van de onderwijstaal. In deze context is de lerarenopleiding en -nascholing erg belangrijk: strategieën om leerkrachten voor te bereiden op meertalige klassen moeten verder worden ontwikkeld. De onderwijsstelsels moeten leerkrachten uitrusten met de vaardigheden om gepaste strategieën te ontwikkelen voor onderwijs en leren – vooral in verband met talen – en empathisch te zijn en na te denken over hun eigen overtuigingen en culturele verschillen.

Doelgroep

Het Talenlabel kan uitgereikt worden aan elk initiatief dat past bij het thema “Taaldiversiteit op school omarmen en ondersteunen” zoals hierboven omschreven. Het kan gaan om:

  • scholen uit het basis, secundair (algemeen, beroeps en technisch (buitengewoon) onderwijs),
  • elke organisatie die bijdraagt tot de ondersteuning van (toekomstige) leraren in scholen om met taaldiversiteit op school en/of in de klas om te gaan en positief te benaderen.

De aanvragen voor het Europees Talenlabel 2019 tonen aan dat ze nadenken over de vraag hoe de hierboven voorgestelde uitdagingen kunnen worden aangepakt. Ze proberen nieuwe initiatieven, innovatieve onderwijsmethodes en nieuwe technologieën in te zetten om kinderen/jongeren op een betere manier talen te doen verwerven, betere en inclusievere scholen/organisaties te ontwikkelen. (OPM: inclusief heeft hier een ruimere betekenis dan gebruikelijk in Vlaanderen; het betekent niet enkel openstaan voor kinderen/jongeren met een mentale of fysieke beperking, maar ook openstaan voor socio-cultureel en economisch achtergestelden.)

Het Talenlabel wordt toegekend aan projecten/initiatieven die in 2019 afgesloten worden of zijn, of die momenteel lopen. Projecten/initiatieven die al in 2017 of daarvoor afgesloten werden of die zich pas in een concept- of beginfase bevinden, komen niet in aanmerking.

De Europese en Vlaamse criteria

De Europese Commissie heeft voor het Europees Talenlabel een aantal algemene criteria vastgelegd waaraan de ingediende projecten/initiatieven moeten voldoen. We hebben daar drie Vlaamse criteria aan toegevoegd.

Europese criteria:

  1. De projecten/initiatieven moeten breed van opzet zijn. Alle betrokken elementen – lerenden, leraren, methoden en materiaal – moeten helpen om de behoeften van de lerenden in kaart te brengen en te vervullen. De beschikbare middelen moeten creatief worden aangewend om het leren van talen te stimuleren. Daarmee bedoelen we bijvoorbeeld de aanwezigheid van moedertaalsprekers, taalbeoefening met partnersteden of -instellingen of samenwerking met het plaatselijke bedrijfsleven.
  2. De projecten/initiatieven moeten in hun nationale (Vlaamse) context een toegevoegde waarde hebben. Zij moeten leiden tot kwantitatieve en/of kwalitatieve verbeteringen in het onderwijzen en leren van talen. Uit kwantitatief oogpunt kan dit betekenen dat met verscheidene talen wordt gewerkt, en vooral met de minder gebruikte en minder onderwezen talen. Kwalitatief gezien kan het de toepassing van een betere methode dan voorheen betekenen.
  3. De projecten/initiatieven moeten de lerenden en/of de leraren/begeleiders motiveren.
  4. De projecten/initiatieven moeten origineel en creatief zijn. Zij moeten naar nieuwe methoden zoeken, die geschikt zijn voor de betrokken lerenden. Wat voor de een innovatief is, hoeft dat voor een ander niet te zijn.
  5. De projecten/initiatieven moeten een Europese dimensie hebben. Zij moeten aansluiten bij de Europese werkelijkheid en de taalkundige verscheidenheid in de Europese Unie, en gebruik maken van de daardoor geboden mogelijkheden (bijvoorbeeld grensoverschrijdende contacten) om het begrip van andere culturen door het leren van talen te verbeteren.
  6. De projecten/initiatieven moeten innovatie omvatten die overdraagbaar is. Zij moeten een potentiële inspiratiebron voor anderen in andere landen en contexten zijn. Zij zouden bijvoorbeeld aangepast kunnen worden voor het leren van andere talen of voor andere leeftijdsgroepen dan die waarvoor het project oorspronkelijk bedoeld was.

Naast de Europese criteria kan uw project/initiatief meer kans maken als het beantwoordt aan één of meer van de volgende Vlaamse prioriteiten:

  1. Het project/initiatief is emancipatorisch: het heeft als belangrijkste eigenschap dat het werk maakt van/zich richt op de ontvoogding en ontplooiing van personen met de minste scholingskansen en – in het kader van levenslang leren – bijdraagt tot het verlagen van drempels voor deze doelgroep.
  2. Het project/initiatief bevordert de talensensibilisering en het intercultureel begrip, (OPM: bij talensensibilisering is het niet de bedoeling dat leerlingen een specifieke taal leren, maar wel een open attitude ontwikkelen ten aanzien van talen en culturen. Het gaat om het sensibel, gevoelig maken voor verschillende talen of voor taal in het algemeen.)
  3. Het project/initiatief is gericht op de spontane communicatievaardigheid.

Prijzen en uitreiking

De laureaten van het Europees Talenlabel 2019 ontvangen naast het officiële certificaat (ondertekend door de Europese Commissaris en de Vlaamse minister van Onderwijs en Vorming), een trofee en een geldprijs (1.000 euro, 600 euro of 300 euro). Bovendien mogen de laureaten het logo gebruiken van het Europees Talenlabel met de vermelding ‘laureaat 2019” (op briefpapier, website e.a.) .

De prijzen van het Europees Talenlabel worden wellicht in het najaar 2019 uitgereikt. 5 genomineerde projecten zullen er worden voorgesteld; 3 van hen zullen er hun prijzen ontvangen.

Meer informatie?

Renilde Reynders
renilde.reynders@epos-vlaanderen.be

Samenstelling jury

De beoordelingsjury wordt momenteel samengesteld. De beoogde samenstelling:

  • één vertegenwoordiger per onderwijskoepel
  • één vertegenwoordiger van de afdeling Horizontaal Beleid van het Departement Onderwijs en Vorming
  • één vertegenwoordiger van Socius (Steunpunt Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk)
  • één vertegenwoordiger van AHOVOKS (Agentschap Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs, Kwalificaties en Studietoelagen)
  • één vertegenwoordiger van de onderwijsinspectie
  • twee vertegenwoordigers van de lerarenopleiding
  • één vertegenwoordiger van VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding)
  • één vertegenwoordiger van het Europees Platform (Nederland)
  • één jurylid van de selectiecommissie voor het Europees Talenlabel in Nederland
  • één vertegenwoordiger van Epos vzw

Hoe deelnemen

  • U / uw organisatie behoort tot de doelgroepen die vermeld worden in punt 3 (zie hierboven)
  • Uw activiteiten sluiten aan bij het thema van 2019, ze zetten spontaan/informeel leren centraal en werden/worden op doordachte wijze in uw beleid geïntegreerd.
  • Uw project/initiatief beantwoordt aan alle Europese criteria en voldoet bij voorkeur aan één of meer van de Vlaamse prioriteiten zoals beschreven onder punt 4.
  • Uw project/initiatief loopt momenteel of is/wordt afgesloten in 2019. Het werd niet in 2017 (of al daarvoor) afgesloten en het bevindt zich evenmin in de concept- of beginfase.
  • U ontving het Europees Talenlabel niet eerder voor een gelijkaardig project/initiatief.
  • U dient uiterlijk op 9 mei 2019 het deelnameformulier in dat als bijlage bij deze informatiebrochure is gevoegd.

De winnaar van 2018

Het Onze-Lieve-Vrouwe-instituut (OLVi) uit Poperinge won het Europees Talenlabel 2018! Het thema van het Europees Label voor Innovatief Talenonderwijs was dit jaar: ‘Naar dynamische grensregio’s door taalbarrières weg te werken’. BSO-leerlingen Kinderzorg liepen stage in Frankrijk in een kinderopvang en in een kleuterklas.

Bekijk hier het filmpje met de winnaars van vorig jaar:

Lees ook het nieuwsbericht van 6 november op onze website.

Thema 2017: Taalvriendelijke samenleving

De uiteindelijke winnaars maakten we bekend op 29 september 2017: de prijsuitreiking gebeurde tijdens het Europese dag van de Talen congres dat Epos vzw organiseert in samenwerking met het Europese dag van de Talen platform.

De eerste prijs (€1000) ging naar Foyer vzw met Digitale vertelkiosk. De tweede prijs (€600) was voor Vormingplus Antwerpen voor Taalcarrousel en de derde prijs (€300) werd gewonnen door Tumult vzw en hun Cursus Startanimator.

Deze 3 winnaars ontvingen naast hun geldprijs een trofee en een officieel certificaat ondertekend door de Europese Commissaris van Onderwijs en Vorming, Tibor Navracsics. Bovendien mogen zij voortaan het logo van Laureaat van het Europees Talenlabel 2017 gebruiken op hun drukwerk en digitale media.

Naast deze prijswinnaars ontvingen de 2 andere genomineerde initiatieven uitgebreid lof van de jury, nl

Salon Souvenir van de Gemeente Genk en Hallo Cultuur van het Gemeenschapscentrum Essegem.

Verslag uitreiking Europees Talenlabel 2016

Op 19 oktober reikte Epos vzw de ELIT-prijzen voor het Europees Talenlabel uit. Het verslag lees je hier .